{"id":1079,"date":"2025-06-27T09:07:00","date_gmt":"2025-06-27T09:07:00","guid":{"rendered":"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2023\/06\/27\/atari-historia-powstanie-50-lat\/"},"modified":"2025-06-28T20:12:48","modified_gmt":"2025-06-28T20:12:48","slug":"atari-historia-powstanie-50-lat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/2025\/06\/27\/atari-historia-powstanie-50-lat\/","title":{"rendered":"Let’s play two. 53 lata temu powsta\u0142o Atari"},"content":{"rendered":"\n

27 czerwca 1972 roku powsta\u0142a firma – legenda przemys\u0142u gier wideo<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

27 czerwca 1972 Nolan Bushnell i Ted Dabney<\/strong>, znajomi pracuj\u0105cy wcze\u015bniej w firmie Ampeks, z kapita\u0142em zak\u0142adowym 500 dolar\u00f3w, rejestruj\u0105 firm\u0119, kt\u00f3r\u0105 Bushnell nazywa Atari<\/strong>. Nazwa ta to termin wykorzystywany w dalekowschodniej grze Go, oznaczaj\u0105cy otoczenie grupy pionk\u00f3w przeciwka. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej Atari notuje ju\u017c przychody na poziomie 2 miliard\u00f3w dolar\u00f3w rocznie i zapisuje si\u0119 na kartach historii jako najszybciej rozwijaj\u0105ca si\u0119 firma w historii Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n

\n
\"Atari\"
Atari<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jednym z pierwszych pracownik\u00f3w Atari by\u0142 programista Al Alcorn<\/strong>. Bushnell zleci\u0142 mu napisanie gry, kt\u00f3ra by\u0142a by elektroniczn\u0105 wersj\u0105 ping ponga<\/em>. Tak\u0105, jak\u0105 wcze\u015bniej widzia\u0142 w konsoli Magnavox Odyssey<\/em>, w kt\u00f3rej to z kolei pomys\u0142 zaczerpni\u0119to ze s\u0142ynnego Tennis for two<\/em>, czyli pierwszej\/ nie pierwszej (niepotrzebne skre\u015bli\u0107) gry wideo w historii. Alcorn przygotowa\u0142 gr\u0119, a Bushnell znalaz\u0142 producenta sprz\u0119tu, po czym, w ramach test\u00f3w, wstawili automat z gr\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwali Pong,<\/strong> do niepozornej knajpy Andy Capp’s Tavern w Sunnyvale w Kalifornii. Gra by\u0142a tak popularna, \u017ce ju\u017c kilka dni p\u00f3\u017aniej zablokowa\u0142a si\u0119 z uwagi na ilo\u015b\u0107 wrzuconych do niej \u0107wier\u0107dolar\u00f3wek. Pong<\/strong> na rynek trafi\u0142 29 listopada 1972 roku i sta\u0142 si\u0119 hitem, g\u0142\u00f3wnie z tego powodu, \u017ce rozgrywk\u0119 mo\u017cna by\u0142o toczy\u0107 z \u017cywym przeciwnikiem, a ca\u0142o\u015b\u0107 nap\u0119dza\u0142 slogan reklamowy zaczerpni\u0119ty ze s\u0142\u00f3w baseballisty Ernie Banksa – Let’s play two<\/strong>. Popularno\u015b\u0107 Ponga sprawi\u0142a tak\u017ce, \u017ce zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 jego r\u00f3\u017cne kopie, a ca\u0142\u0105 spraw\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 Magnavox, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 przecie\u017c nie widzie\u0107 jak\u0105 gr\u0105 inspirowali si\u0119 tw\u00f3rcy z Atari.<\/p>\n\n\n

\n
\"Pong\"
Pong<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Atari te\u017c to wiedzia\u0142o dlatego szybko zawarto ugod\u0119 na kwot\u0119 700 tysi\u0119cy dolar\u00f3w i od tego momentu mog\u0142o korzysta\u0107 z licencji na produkcj\u0119 Ponga w kolejnych latach.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych latach Atari odcina\u0142o kupony od sukcesu Ponga tworz\u0105c jego, coraz to nowe, mutacje. W roku 1974 roku pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce innowatorskie wy\u015bcigi samochodowe o nazwie Gran Trak 10. Automat z gr\u0105, wyposa\u017cony w kierownic\u0119 oraz peda\u0142 gazu, sprzedawano jednak poni\u017cej koszt\u00f3w produkcji, co ostatecznie przyczyni\u0142o si\u0119 do straty oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona dolar\u00f3w. Tw\u00f3rcy Atari tworzyli jednak kolejne tytu\u0142y – Tank, czy Qwak! – kt\u00f3re zapewnia\u0142y sta\u0142y przyp\u0142yw got\u00f3wki pozwalaj\u0105cy wyj\u015b\u0107 firmie na prost\u0105 po tej bolesnej stracie. W roku 1975 Atari wydaje nawet pierwsz\u0105, cho\u0107 nielicencjonowan\u0105, produkcj\u0119 opart\u0105 na filmowym motywie, czyli Shark Jaws (negocjacje z Universal dotycz\u0105ce u\u017cycia tytu\u0142u Jaws<\/em> sko\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem).<\/p>\n\n\n\n

Ogromy sukces Atari spowodowa\u0142, \u017ce firma przenios\u0142a swoj\u0105 siedzib\u0119 w 1973 roku z ma\u0142ego biura w Santa Clara do biurowca Cadre Building w Los Gatos (dzi\u015b budynek ten ju\u017c nie istnieje, a teren jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Netflixa<\/strong>). Z firmy w mi\u0119dzyczasie odszed\u0142 tak\u017ce jej wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel, Ted Dabney.<\/p>\n\n\n\n

Nolan Bushnell zacz\u0105\u0142 rozumie\u0107 tak\u017ce, \u017ce gry wideo pr\u0119dzej, czy p\u00f3\u017aniej, zaczn\u0105 by\u0107 tak\u017ce rozrywk\u0105 domow\u0105. W zwi\u0105zku z tym poleci\u0142 ju\u017c w 1974 roku przygotowanie konsoli Home Pong, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by pod\u0142\u0105czy\u0107 w\u0142a\u015bnie do domowego telewizora. Prototyp domowego Ponga Bushnell zaprezentowa\u0142 na targach zabawkarskich, gdzie pomys\u0142em zainteresowa\u0142 pewnych ludzi i obieca\u0142 im dostarczenie 150 tysi\u0119cy egzemplarzy tej konsoli do \u015bwi\u0105t 1975 roku. Na tym etapie w firmie pojawia si\u0119 tak\u017ce inwestor Don Valentine oraz… Steve Jobs<\/strong>, kt\u00f3ry jest przez moment informatorem Nolana Bushnella w jego \u00f3wczesnym sporze z Alem Alcornem.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Home Pong<\/em> by\u0142 gotowy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jedynym dystrybutorem zainteresowanym sprzedawaniem konsoli w cenie 100 dolar\u00f3w jest sie\u0107 Sears Roebuck and Co<\/em>. W grudniu 1975 konsola zadebiutowa\u0142a na ameryka\u0144skim rynku i sta\u0142a si\u0119 sukcesem. Na horyzoncie wyrasta\u0142a jednak Atari konkurencja, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a oferowa\u0107 konsole i gry, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o zakupi\u0107 osobno, jako kartrid\u017ce. \u017beby dogoni\u0107 konkurencj\u0119 w tej kwestii Atari zatrudni\u0142o Jaya Minera<\/strong>, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 prace nad Stell\u0105<\/em>, kt\u00f3ra w efekcie sta\u0142a si\u0119 systemem znanym jako Atari VCS<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"Atari
Atari 2600<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nolan Bushnell pragn\u0105\u0142 wprowadzi\u0107 Atari VCS na rynek tak, aby unikn\u0105\u0107 zalania rynku podr\u00f3bkami. Do tego celu potrzebowa\u0142, znowu, pot\u0119\u017cnych \u015brodk\u00f3w. Na tym etapie zdecydowano si\u0119 na sprzeda\u017c firmy, kupuj\u0105cymi okazali si\u0119 Warner Communications. <\/em>Firmie tej prezesowa\u0142 Steven Ross, kt\u00f3ry kupi\u0142 to przedsi\u0119biorstwo jako szef Kinney National Services w 1969 roku i wyprowadzi\u0142 j\u0105 na prost\u0105. Atari kosztowa\u0142o Warnera 28 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Nolana Bushnella pozostawiono w zarz\u0105dzie.<\/p>\n\n\n\n

Atari VCS<\/strong> zadebiutowa\u0142o w pa\u017adzierniku 1977 roku, kosztowa\u0142o 199 dolar\u00f3w i mia\u0142o wielk\u0105 kampani\u0119 promocyjn\u0105 w telewizji i prasie. Nie pomog\u0142o to jednak w odniesieniu sukcesu. Na tym etapie w firmie pojawia si\u0119 Ray Kassar<\/strong>, kt\u00f3rego sprowadzono w 1978 roku, aby sprawdzi\u0142 czy firm\u0119 nale\u017cy zamkn\u0105\u0107, czy te\u017c mo\u017cna dokona\u0107 zmian rokuj\u0105cych na przysz\u0142o\u015b\u0107. Kassarowi chaos panuj\u0105cy wtedy w Atari nie przypad\u0142 do gustu. Bushnella usuni\u0119to z firmy w styczniu 1979 roku, nowym prezesem zosta\u0142 Kassar.<\/p>\n\n\n\n

Nowy prezes mia\u0142 postawiony jeden cel. Zyski. Dop\u00f3ki Atari by\u0142o nad kresk\u0105, firma istnia\u0142a, a on zachowywa\u0142 fotel szefa. Wkr\u00f3tce potem, Atari wyda\u0142o na \u015bwiat na \u015bwiat zyskuj\u0105ce w tamtym czasie na popularno\u015bci komputery domowe, Atari 400 i 800<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Atari z Kassarem na czele mia\u0142o szcz\u0119\u015bcie. W latach 1977 – 1980 obroty firmy ze 100 milion\u00f3w dolar\u00f3w skoczy\u0142y na ponad 2 miliardy dolar\u00f3w, a Atari VCS zacz\u0119\u0142o cieszy\u0107 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105. Wynika\u0142a ona g\u0142\u00f3wnie z ogromnej biblioteki gier dost\u0119pnych na t\u0119 konsol\u0119. U\u015bpi\u0142o to jednak Kassara, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 w Atari prac nad nast\u0119pnymi sprz\u0119tami mog\u0105cymi zast\u0105pi\u0107 VCS. Zamiast tego miano skupi\u0107 si\u0119 na maksymalizacji zysk\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z tej w\u0142a\u015bnie konsoli.<\/p>\n\n\n\n

Lunar Lander i Ateroids<\/strong> to dwie gry Atari, kt\u00f3re jako pierwsze w historii otrzyma\u0142y ochron\u0119 prawn\u0105. Sta\u0142o si\u0119 to 17 czerwca 1980 roku. Lunar Lander<\/strong> to dzie\u0142o Howarda Delmana i Richa Moore'a, wydane przez Atari w 1979 roku. Pierwotnie gra zosta\u0142a wydana na automaty arcade (Atari 6502 Vector<\/em>). Historia jest prosta, gracz ma za zadanie wyl\u0105dowa\u0107 l\u0105downikiem ksi\u0119zycowym - jak sam tytu\u0142 gry wskazuje - na powierzchni srebrnego globu. Gra odnios\u0142a du\u017cy komercyjny sukces, sprzeda\u0142o si\u0119 ponad 4800 maszyn. Asteroids,<\/strong> wydana zosta\u0142a tak\u017ce w 1979 roku na automatach, a nast\u0119pnie sportowana na w 1981 roku na Atari 2600, w 1986 na Atari 7800, a w roku 1992 na Game Boya. Nie b\u0119dzie chyba zbytni\u0105 przesad\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce jest to jedna z najpopularniejszych oraz najg\u0142oszniejszych gier wideo w historii elektronicznej rozrywki. Autorami gry s\u0105 Lyle Rains, Ed Logg i Dominic Walsh. Automat\u00f3w z t\u0105 gr\u0105 sprzeda\u0142o si\u0119 ponad 70 tysi\u0119cy sztuk.<\/pre>\n\n\n\n
W roku 1981 prac\u0119 w Atari rozpoczyna Howard Warshaw<\/strong>. Szybko sta\u0142 si\u0119 gwiazd\u0105 tej firmy, a jego gry, takie jak Yar’s Revenge<\/em> czy Raiders of the Lost Ark sta\u0142y si\u0119 mega przebojami, zar\u00f3wno finansowymi, jak i w oczach graczy i krytyk\u00f3w. Te sukcesy sprawi\u0142y, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Warshaw zosta\u0142 wyznaczony do napisania gry na podstawie hitowego filmu Spielberga, E.T.<\/em> W tym momencie trzeba sobie jasno powiedzie\u0107, \u017ce gry na podstawie film\u00f3w zawsze by\u0142y s\u0142abe. Nadomiar z\u0142ego Warshaw na ca\u0142y proces pisania gry dosta\u0142 tylko pi\u0119\u0107 tygodni. Programista dokona\u0142 niemo\u017cliwego i gr\u0119 napisa\u0142, pracuj\u0105c w domu, Spielberg osobi\u015bcie j\u0105 zatwierdzi\u0142, a Atari wyprodukowa\u0142o a\u017c cztery miliony kopii kartrid\u017cy z E.T. Gra<\/strong>, bior\u0105c pod uwag\u0119 opinie znalezione w Internecie, by\u0142a potwornie trudna. Z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142a a\u017c tak z\u0142a, jak\u0105 legend\u0105 zosta\u0142a owiana, ale jej bardzo s\u0142abe wyniki sprzeda\u017cy sprawi\u0142y, co z kolei wi\u0105za\u0142o si\u0119 z za\u0142amaniem ca\u0142ej bran\u017cy, \u017ce do dzi\u015b E.T. Howarda Warshawa nosi pi\u0119tno jednej z najgorszych gier wszech czas\u00f3w. Kl\u0119ska E.T. oraz ostatecznie ca\u0142ego Atari, kt\u00f3re w 1983 roku og\u0142osi\u0142o straty w wysoko\u015bci ponad p\u00f3\u0142 miliarda dolar\u00f3w, za\u0142ama\u0142o karier\u0119 programisty, kt\u00f3ry przebran\u017cowi\u0142 si\u0119 i obecnie jest psychoterapeut\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Histori\u0119 upadku Atari<\/strong> oraz pr\u00f3b\u0119 wyja\u015bnienia tego, co tak naprawd\u0119 sta\u0142o si\u0119 z bran\u017c\u0105 w 1983 roku, podejmuje w swoim filmie Atari: Game Over re\u017cyser i scenarzysta Zak Penn. Autor scenariusza m.in. do Niesamowitego Hulka czy Za lini\u0105 wroga podejmuje ten temat przez pryzmat wydarzenia, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 legend\u0105. Chodzi o rzekome zakopanie milion\u00f3w, niesprzedanych kartrid\u017c\u00f3w z gr\u0105 E.T. na wysypisku \u015bmieci w Alamogordo. To wydarzenie po dzi\u015b dzie\u0144 jest symbolem \u00f3wczesnego upadku ca\u0142ej bran\u017cy gier wideo.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
W 1983 roku nie tylko Atari ucierpia\u0142o. Upad\u0142o wtedy wiele firm produkuj\u0105cych sprz\u0119t i gry wideo. Ca\u0142a zapa\u015b\u0107 trwa\u0142a trzy lata i zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z wyprodukowaniem oraz sukcesem rynkowym konsoli Nintendo Entertainment System. Przyczyny krachu w bran\u017cy gier nale\u017cy upatrywa\u0107 w wielu czynnikach. Wydawano wiele bardzo s\u0142abej jako\u015bci gier, odwr\u00f3cenie si\u0119 od gier wielu czo\u0142owych producent\u00f3w zabawek w tamtym czasie, czy agresywne kampanie reklamowe producent\u00f3w komputer\u00f3w domowych, g\u0142\u00f3wnie Commodore, kt\u00f3re w swoich reklamach twierdzi\u0142o, \u017ce konsole do gier wideo s\u0105 jedynie do zabawy, podczas gdy komputer mo\u017ce przygotowa\u0107 dziecko do nauki w dobrym college’u. Samo Atari poleg\u0142o tak\u017ce na pr\u00f3bie wprowadzenia na rynek dodatkowych 10 milion\u00f3w sztuk swojej konsoli Atari 2600<\/strong>, podczas gdy rynek by\u0142 ju\u017c wyra\u017anie nasycony. W 1984 roku Warner sprzeda\u0142 Atari Jackowi Tramielowi <\/strong>(emigrantowi z Polski, kt\u00f3ry w 1954 za\u0142o\u017cy\u0142 Commodore), kt\u00f3ry wtedy nie by\u0142 ju\u017c zwi\u0105zany z Commodore<\/strong>. W\u0142a\u015bciwie to Tramiel zakupi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 firmy Atari o nazwie Atari Computers produkuj\u0105ca konsole do gier i komputery. Atari Games pozostaj\u0105ce w r\u0119kach Warner Inc. nadal produkowa\u0142o automaty do gier. Tramiel zmieni\u0142 nazw\u0119 firmy na Atari Corp. i w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 komputera Atari ST, kt\u00f3ry ca\u0142kiem sporymi mo\u017cliwo\u015bciami i umiarkowan\u0105 cen\u0105 zdoby\u0142 popularno\u015b\u0107 i mia\u0142 konkurowa\u0107 na rynku z inn\u0105 wschodz\u0105c\u0105 \u00f3wcze\u015bnie gwiazd\u0105, Amig\u0105. <\/p>\n\n\n\n
\n