{"id":1118,"date":"2024-06-08T18:36:53","date_gmt":"2024-06-08T18:36:53","guid":{"rendered":"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2020\/06\/29\/glosowanie-przez-internet\/"},"modified":"2024-06-11T12:06:19","modified_gmt":"2024-06-11T12:06:19","slug":"glosowanie-przez-internet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/2024\/06\/08\/glosowanie-przez-internet\/","title":{"rendered":"Dlaczego jeszcze nie g\u0142osujemy przez Internet"},"content":{"rendered":"\n

Przy okazji ka\u017cdych wybor\u00f3w w Polsce pojawiaj\u0105 si\u0119 pomys\u0142y i sugestie, \u017ce najwy\u017cszy czas na wdro\u017cenie g\u0142osowania elektronicznego lub przez Internet. Zawsze wtedy my\u015bl\u0119 sobie, hola hola.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Geekweb to nie jest miejsce na polityczne tematy, ale kiedy politycy (i niekt\u00f3rzy dziennikarze) bior\u0105 si\u0119 za Internet, kt\u00f3rego, \u015bmiem twierdzi\u0107, nadal wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie do ko\u0144ca rozumie, to wtedy jest to temat warty chocia\u017cby wspomnienia. Tak jest w przypadku wybor\u00f3w – czy to parlamentarnych w ubieg\u0142ym roku, czy obecnych, do Parlamentu Europejskiego. Cz\u0119sto w roku wyborczym pojawia si\u0119 pomys\u0142, aby w ko\u0144cu<\/em>, zamiast tradycyjnego g\u0142osowania i \u017cmudnego liczenia potem g\u0142os\u00f3w wdro\u017cy\u0107 g\u0142osowanie elektroniczne, a najlepiej by\u0142oby gdyby\u015bmy g\u0142osowali przez Internet<\/strong>, je\u015bli oczywi\u015bcie osoba g\u0142osz\u0105ca te s\u0142owa w og\u00f3le rozr\u00f3\u017cnia jeden spos\u00f3b od drugiego. Aktualnie na tapecie mamy nawet g\u0142osowanie (przez Internet) za pomoc\u0105 zdobywaj\u0105cej coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 aplikacji mObywatel<\/strong>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
W tym momencie musimy przede wszystkim rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie rzeczy. G\u0142osowanie elektroniczne, to nie to samo co g\u0142osowanie przez Internet, a te dwa sformu\u0142owania przenikaj\u0105 si\u0119 w przekazie medialnym. G\u0142osowanie elektroniczne, czyli takie w lokalu wyborczym, za pomoc\u0105 system\u00f3w elektronicznych jest dost\u0119pne, np. w Brazylii, w cz\u0119\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych. To jednak zupe\u0142nie co innego, ni\u017c g\u0142osowanie przez Internet, w kt\u00f3rym za pomoc\u0105 swojego komputera lub inne maszyny logujemy si\u0119 do aplikacji wyborczej i oddajemy g\u0142os.<\/pre>\n\n\n\n
Platforma Obywatelska ju\u017c w toku kampanii parlamentarnej w 2019 roku proponowa\u0142a wprowadzenie w Polsce g\u0142osowania przez Internet<\/strong>! Ambitnie, i cho\u0107 mamy 2024 rok i opr\u00f3cz odgrzewania pomys\u0142u to nie poszli\u015bmy w tym temacie ani o krok dalej (mo\u017ce to i dobrze). Wzorem zachodnich demokracji, w kt\u00f3rych to ju\u017c standard, aby jak najwi\u0119cej obywateli mog\u0142o wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w wyborach i referendach, <\/em>mogli\u015bmy przeczyta\u0107 wtedy w tweecie. Jeden drobny problem tkwi w tym, \u017ce wtedy \u017cadna z zachodnich demokracji takiego rozwi\u0105zania nie mia\u0142a. Mia\u0142a jest wtedy Estonia, kt\u00f3ra zreszt\u0105 zawsze podawana jest jako przyk\u0142ad, a kt\u00f3r\u0105 raczej do zachodnich demokracji zaliczy\u0107 si\u0119 nie da, a poza tym Estonia ze swoim oko\u0142o 20 letnim do\u015bwiadczeniem w zakresie wprowadzania e-administracji<\/a><\/span> jest pa\u0144stwem niepor\u00f3wnywalnie ma\u0142ym w stosunku do naszego kraju. A to oczywi\u015bcie nie wszystko.<\/p>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Dlaczego g\u0142osowanie przez Internet w Polsce nie zostanie wprowadzone?<\/h1>\n\n\n\n
Podstawowe cechy procesu wyborczego w demokratycznym pa\u0144stwie to jego powszechno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, bezpo\u015brednio\u015b\u0107 i tajno\u015b\u0107. Oznacza to, \u017ce pa\u0144stwo musi gwarantowa\u0107, \u017ce ka\u017cdy oddany g\u0142os, nawet ten oddany przez Internet, jest takim g\u0142osem, jaki faktycznie chcia\u0142 odda\u0107 jego autor. Otwieraj\u0105c ca\u0142y proces wyborczy w jednym kraju na ca\u0142y \u015bwiat, a tak stanie si\u0119 udost\u0119pniaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 g\u0142osowania w Internecie, z zasady czyni go niezwykle podatnym na wszelkie ataki ka\u017cdego, kto tylko posiada po\u0142\u0105czenie internetowe, nie wykluczaj\u0105c z tego zbioru innych podmiot\u00f3w pa\u0144stwowych czy zorganizowanych grup przest\u0119pczych, kt\u00f3rych mo\u017cliwo\u015bci w tym zakresie s\u0105 niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119ksze od mo\u017cliwo\u015bci pa\u0144stwa. Polska e-administracja<\/em> co prawda si\u0119 rozwija, ale wci\u0105\u017c mo\u017cemy o niej m\u00f3wi\u0107 jedynie w formie mi\u0119kkich dzia\u0142a\u0144 – op\u0142acenia lokalnego podatku za pomoc\u0105 Internetu, rozliczenia zeznania podatkowego, sprawdzenia liczby punkt\u00f3w karnych czy wylegitymowania si\u0119 elektroniczn\u0105 wersj\u0105 dowodu osobistego. Tym ostatnim mo\u017cna by\u0142o si\u0119 legitymowa\u0107 w czasie ostatnich wybor\u00f3w parlamentarnych, co postanowi\u0142o zrobi\u0107 zreszt\u0105 do\u015b\u0107 du\u017co Polak\u00f3w. Na tyle du\u017co, \u017ce w \u015brodku dnia Ministerstwo Cyfryzacji apelowa\u0142o, \u017ceby zabra\u0107 jednak ze sob\u0105 dow\u00f3d tradycyjny, bo system nie daje rady. A kto pr\u00f3bowa\u0142 rozliczy\u0107 przez Internet swojego PiT-a w pierwszym mo\u017cliwym dniu ka\u017cdego roku ten na my\u015bl o internetowym g\u0142osowaniu si\u0119 raczej nie u\u015bmiecha.<\/p>\n\n\n\n
Jednak w Estonii si\u0119 uda\u0142o…<\/h1>\n\n\n\n
W Estonii si\u0119 uda\u0142o. Droga Esto\u0144czyk\u00f3w do elektronicznej administracji okupiona by\u0142a ogromn\u0105 prac\u0105 i pierwsz\u0105 cyberwojn\u0105 w historii<\/a>. Estonia od pocz\u0105tku nowego wieku bardzo pr\u0119\u017cnie rozwija si\u0119 w sferze e-administracji<\/em>, k\u0142ad\u0105c ogromny nacisk na rozw\u00f3j sektora informacyjno – komunikacyjnego. Kilkana\u015bcie lat prac i stara\u0144 da\u0142o Esto\u0144czykom szereg rozwi\u0105za\u0144 z e<\/em> w nazwie, takich jak e-ID. m-ID, e-rezydencja i inne. Sam proces g\u0142osowania z kolei sk\u0142ada si\u0119 tam z kilku etap\u00f3w, kt\u00f3re polegaj\u0105 na zalogowaniu si\u0119 za pomoc\u0105 dowodu osobistego wyposa\u017conego w to\u017csamo\u015b\u0107 cyfrow\u0105 i podpis elektroniczny<\/strong> lub mobile ID<\/em>, czyli cyfrowej to\u017csamo\u015bci i podpisu cyfrowanego<\/strong> kodowanego na karcie SiM, zatwierdzaniu swoich wybor\u00f3w kodami PiN oraz kodem kontrolnym wys\u0142anym poprzez wiadomo\u015b\u0107 SMS. Oddany za pomoc\u0105 Internetu g\u0142os mo\u017cna zmienia\u0107 w trakcie trwania g\u0142osowania, a zaliczony zostanie ten oddany jako ostatni. Oddane w ten spos\u00f3b g\u0142osy trafiaj\u0105 na serwer przekazuj\u0105cy, a nast\u0119pnie przechowuj\u0105cy. Po zako\u0144czeniu g\u0142osowania g\u0142osy czyszczone s\u0105 z danych identyfikacyjnych. Nast\u0119pnie przenoszone s\u0105 r\u0119cznie do aplikacji zliczaj\u0105cej (bez po\u0142\u0105czenia z sieci\u0105 zewn\u0119trzn\u0105). Wszystkie g\u0142osy s\u0105 otwierane<\/em> przy u\u017cyciu prywatnego klucza elektronicznego<\/strong>, kt\u00f3ry podzielony jest mi\u0119dzy wszystkich cz\u0142onk\u00f3w Komisji G\u0142osowania Internetowego<\/strong>. Przyzna\u0107 trzeba, \u017ce to nieco bardziej skomplikowane, ni\u017c mObywatel powinien s\u0142u\u017cy\u0107 do g\u0142osowania<\/em>.<\/p>\n\n\n\n
Jak si\u0119 jednak okaza\u0142o w 2014 roku pomimo swojej z\u0142o\u017cono\u015bci esto\u0144ski system i tak jest (by\u0142) pe\u0142ny podatno\u015bci, co przedstawili w swoim raporcie<\/a> Alex Halderman i Hurri Hursti. <\/p>\n\n\n\n
Internetowego g\u0142osowania pr\u00f3bowano r\u00f3wnie\u017c w innych zak\u0105tkach \u015bwiata. W 2008 roku Finowie mieli okazj\u0119 zag\u0142osowa\u0107 w wyborach samorz\u0105dowych za pomoc\u0105 specjalnych kiosk\u00f3w pod\u0142\u0105czonych do sieci. Postawiono na takie rozwi\u0105zanie z my\u015bl\u0105 o zminimalizowaniu ryzyka nara\u017cenia g\u0142os\u00f3w na dzia\u0142anie jakiego\u015b szkodliwego oprogramowania. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na b\u0142\u0119dzie w systemie i utracie cz\u0119\u015bci g\u0142os\u00f3w oraz anulowaniu<\/a> przez fi\u0144ski s\u0105d administracyjny w 2009 roku ca\u0142ych wybor\u00f3w (zosta\u0142y powt\u00f3rzone w g\u0142osowaniu tradycyjnym).<\/p>\n\n\n\n
Od 2011 roku przy okazji r\u00f3\u017cnych wybor\u00f3w w Nowej Po\u0142udniowej Walii w Australii wykorzystywano g\u0142osowanie przez Internet. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na problemach<\/a> z b\u0142\u0119dami z zaliczaniem niekt\u00f3rych g\u0142os\u00f3w oraz identyfikacj\u0105 wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy w efekcie nie mogli odda\u0107 g\u0142osu. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na znalezieniu mo\u017cliwo\u015bci przypisania g\u0142osu do konkretnego wyborcy, co podwa\u017cy\u0142o ca\u0142\u0105 zasad\u0119 tajno\u015bci wybor\u00f3w. Z kolei w trakcie wybor\u00f3w w 2015 roku w systemie odnaleziono<\/a> znaczne podatno\u015bci, co skutkowa\u0142o zatrzymaniem ca\u0142ego wyborczego procesu w trakcie jego trwania.<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3bowali te\u017c Francuzi, kt\u00f3ry sw\u00f3j system lokalnego g\u0142osowania online w paryskich wyborach 2013 roku nazwali ultyra bezpiecznym. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dziennikarze badaj\u0105ce bezpiecze\u0144stwo tych wybor\u00f3w byli w stanie g\u0142osowa\u0107 kilkukrotnie<\/a> za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych to\u017csamo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Eksperymenty z g\u0142osowaniem online przeprowadzali r\u00f3wnie\u017c Norwegowie. Nawet pobie\u017cne sprawdzenie kod\u00f3w przez ekspert\u00f3w Norweskiego Centrum Komputerowego i Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego doprowadzi\u0142o do znalezienia znacz\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w, co doprowadzi\u0142o w 2014 roku do decyzji o ca\u0142kowitym zaprzestaniu pr\u00f3b wprowadzenia g\u0142osowania internetowego.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z argument\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c niska frekwencja<\/strong>. Tyle, \u017ce to kolejny argument nie maj\u0105cy poparcia w liczbach. Jak zauwa\u017cy\u0142a Sylwia Czubkowska<\/strong>, sztandarowy argument ka\u017cdego piewcy internetowego g\u0142osowania, czy (znowu) Estonia, nie ma poparcia w faktach.<\/p>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Bezpiecze\u0144stwo?<\/h1>\n\n\n\n
Nie trzeba by\u0107 specjalist\u0105 IT, \u017ceby dostrzec w ca\u0142ym procesie oddawania g\u0142osu w Internecie<\/strong> w Estonii, czy jakimkolwiek innym kraju, s\u0142abe jego punkty. Mog\u0105 to by\u0107 serwery na kt\u00f3re trafiaj\u0105 g\u0142osy, no\u015bniki na kt\u00f3rych s\u0105 przenoszone, czy komputery lub inne maszyny z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 wyborcy w celu oddania g\u0142osu. Esto\u0144czycy mog\u0105 oddawa\u0107 g\u0142osy na komputerze pod\u0142\u0105czonym do Internetu – w\u0142asnym, publicznym lub osoby trzeciej z odpowiednim czytnikiem. Pa\u0144stwo nie ma \u017cadnego wp\u0142ywu na stan bezpiecze\u0144stwa takich komputer\u00f3w, a nawet je\u015bli ma, jak w przypadkach powy\u017cej, nie jest w stanie zabezpieczy\u0107 si\u0119 w stu procentach. I cho\u0107 przedstawiciele rz\u0105du Estonii mocno przekonuj\u0105 o dostatecznym bezpiecze\u0144stwie system\u00f3w do g\u0142osowania, tak o stanie bezpiecze\u0144stwa urz\u0105dze\u0144 na kt\u00f3rych g\u0142osuj\u0105 obywatele nie mog\u0105 wiedzie\u0107 przecie\u017c niczego.<\/p>\n\n\n\n
Zarzuty specjalist\u00f3w od bezpiecze\u0144stwa<\/h1>\n\n\n\n
W 2013 roku specjali\u015bci Uniwersytetu w Michigan przeanalizowali pod k\u0105tem bezpiecze\u0144stwa ca\u0142y proces wyborczy w Estonii, a nast\u0119pnie odtworzyli w warunkach laboratoryjnych sprz\u0119t oraz oprogramowanie tam wykorzystywane i przeanalizowali je pod k\u0105tem bezpiecze\u0144stwa. Znale\u017ali dwa punkty wej\u015bcia z kt\u00f3rych mogli by skorzysta\u0107 atakuj\u0105cy ten system. Pierwszy z nich dotyczy\u0142 komputera z kt\u00f3rego oddano by konkretny g\u0142os i zarazili go specjalnym z\u0142o\u015bliwym oprogramowaniem. Oprogramowanie to, dzia\u0142aj\u0105ce w spos\u00f3b niewidoczny w tle, pobiera\u0142o kody PiN z dowodu osobistego ofiary w momencie oddawania potencjalnego g\u0142osu. U\u017cywa\u0142o ich nast\u0119pnie do zmiany tego g\u0142osu w momencie, kiedy ofiara po raz kolejny u\u017cywa\u0142a swojego dokumentu, np. aby zalogowa\u0107 si\u0119 do bankowo\u015bci elektronicznej (g\u0142osowanie internetowe w Estonii dost\u0119pne jest przedterminowo, na 10 do 4 dni przed dniem wybor\u00f3w). Drugi atak skupia\u0142 si\u0119 na serwerach Komisji. U\u017cyto do tego celu konia troja\u0144skiego<\/em>, kt\u00f3ry infekowa\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 maszyn\u0119 wykorzystywan\u0105 do instalacji wszystkich pozosta\u0142ych, potrzebnych w procesie wyborczym, serwerach. Z\u0142o\u015bliwe oprogramowanie w momencie wypalania p\u0142yt instalacyjnych oszukiwa\u0142o system w trakcie procesu sprawdzania integralno\u015bci danych i w efekcie dawa\u0142o komunikat pozytywny. P\u00f3\u017aniejsze u\u017cycie takiej p\u0142yty instalowa\u0142o na kolejnych serwerach oprogramowanie kradn\u0105ce dane dotycz\u0105ce g\u0142osowa\u0144, by w efekcie, w momencie ich dekryptacji i liczenia, zmienia\u0107 je na korzy\u015b\u0107 wybranych przez atakuj\u0105cych kandydat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce nie mamy na to szans<\/h1>\n\n\n\n
Problem z ewentualnym systemem do internetowego g\u0142osowania jest taki, \u017ce musi on by\u0107 w pe\u0142ni bezpieczny. Tymczasem \u017caden stworzony przez cz\u0142owieka system nie jest w pe\u0142ni bezpieczny i prawdopodobnie nigdy nie b\u0119dzie. Atakuj\u0105cy ma bowiem tylko jedno zadanie, znale\u017a\u0107 s\u0142aby punkt i dosta\u0107 si\u0119 do systemu, co stawia go na skrajnie uprzywilejowanej pozycji wzgl\u0119dem tw\u00f3rcy systemu, kt\u00f3ry musi przewidzie\u0107 ka\u017cdy z mo\u017cliwych atak\u00f3w, co tak naprawd\u0119 jest fizycznie niewykonalne.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem do niedawna najwi\u0119ksz\u0105 nowo\u015bci\u0105 w Polsce by\u0142y dowody osobiste z warstw\u0105 elektroniczn\u0105 i podpisem osobistym oraz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 instalacji podpisu kwalifikowanego oraz (po raz kolejny) mObywatel, kt\u00f3ry w zasadzie agreguje jedynie funkcjonalno\u015bci innych pa\u0144stwowych serwis\u00f3w. Warto wspomnie\u0107, \u017ce wydawane dopiero od marca 2019 roku dokumenty mia\u0142y wad\u0119, kt\u00f3ra predysponowa\u0142a je do wymiany w roku 2021. Na chipach e-dowod\u00f3w<\/em> nie zawarto bowiem wtedy, wymaganych ustaw\u0105, imion rodzic\u00f3w oraz nazwiska rodowego. I \u017ceby by\u0142a jasno\u015b\u0107 – nie czepiam si\u0119 i uwa\u017cam, \u017ce wszystkie sprawy, kt\u00f3re ju\u017c w tym momencie mo\u017cemy za\u0142atwi\u0107 przez sie\u0107 to naprawd\u0119 krok w dobr\u0105 stron\u0119. Do tak wa\u017cnej kwestii jednak jak g\u0142osowanie przeprowadzane przez Internet jest jeszcze bardzo daleko. A mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce ostatecznie nie b\u0119dzie to mo\u017cliwe nigdy.<\/p>\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przy okazji ka\u017cdych wybor\u00f3w w Polsce pojawiaj\u0105 si\u0119 pomys\u0142y i sugestie, \u017ce najwy\u017cszy czas na wdro\u017cenie g\u0142osowania elektronicznego lub przez Internet. Zawsze wtedy my\u015bl\u0119 sobie,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1115,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[54,827,1266,1267,47,595,1194,838],"class_list":["post-1118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-internet","tag-cyberbezpieczenstwo","tag-eadministracja","tag-glosowanie","tag-glosowanie-elektroniczne","tag-internet","tag-profil-zaufany","tag-przez-internet","tag-wybory"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1118"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12247,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions\/12247"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}