{"id":2832,"date":"2025-11-11T19:20:09","date_gmt":"2025-11-11T19:20:09","guid":{"rendered":"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2023\/11\/11\/polacy-ktorzy-zmienili-swiat-3\/"},"modified":"2025-11-11T19:20:10","modified_gmt":"2025-11-11T19:20:10","slug":"polacy-ktorzy-zmienili-swiat-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/polacy-ktorzy-zmienili-swiat-3\/","title":{"rendered":"Polacy, kt\u00f3rzy zmienili \u015bwiat"},"content":{"rendered":"\n

W dniu Narodowego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci, opr\u00f3cz heroicznych postaw rodak\u00f3w na polach bitwy i walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o tych, kt\u00f3rych nazwiska na zawsze zapisz\u0105 si\u0119 w historii \u015bwiata, jako wielcy innowatorzy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nierozerwalnie w naszej polskiej \u015bwiadomo\u015bci \u0142\u0105czy si\u0119 ze zbrojn\u0105 walk\u0105 narodowo wyzwole\u0144cz\u0105. Ale niepodleg\u0142o\u015b\u0107 ma tak\u017ce inne oblicza. Za jedno z nich niew\u0105tpliwie uzna\u0107 mo\u017cna innowacyjno\u015b\u0107. Wielkich Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy w historii \u015bwiata technologii i innowacji odcisn\u0119li sw\u00f3j \u015blad z biegiem historii by\u0142o wielu. Oto oni i ich opus magnum.<\/p>\n\n\n\n

Ignacy \u0141ukasiewicz<\/h1>\n\n\n
\n
\"Ignacy<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Je\u015bli mowa o polskich innowatorach nie spos\u00f3b nie wymieni\u0107 Ignacego \u0141ukasiewicza, kt\u00f3rego \u017cycie przypad\u0142o na lata 1822 – 1882. To posta\u0107 wyj\u0105tkowa z co najmniej kilku wzgl\u0119d\u00f3w. \u0141ukasiewicz by\u0142 przedsi\u0119biorc\u0105 i farmaceut\u0105. Jako pierwszy na \u015bwiecie wykorzysta\u0142 na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105 korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce (nomen omen) z ropy naftowej. Jego dzie\u0142em by\u0142o za\u0142o\u017cenie pierwszej na \u015bwiecie kopalni tego surowca. Na nim dorobi\u0142 si\u0119 sporego maj\u0105tku, kt\u00f3ry wykorzystywa\u0142, na r\u00f3wnie ze swoimi umiej\u0119tno\u015bciami w swojej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i niepodleg\u0142o\u015bciowej. \u015awiat zapami\u0119ta jednak \u0141ukasiewicza za jego najwa\u017cniejsze dzie\u0142o. Lamp\u0119 naftow\u0105. To ten wynalazek, z 1853 roku, usprawni\u0142 i dos\u0142ownie roz\u015bwietli\u0142 \u017cycie ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pierwsz\u0105 lamp\u0119 \u0141ukasiewicz zainstalowa\u0107 w 1854 roku w Gorlicach. Jego wynalazek ust\u0105pi\u0142 dopiero w obliczu geniuszu Thomasa Edisona, elektryczno\u015bci i \u017car\u00f3wce. Cho\u0107 i to jest sprawa nieco bardziej skomplikowana, \u017ceby jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce elektryczno\u015b\u0107 r\u00f3wna si\u0119 Edison.<\/p>\n\n\n\n

Kazimierz \u017begle\u0144<\/h1>\n\n\n
\n
\"Kazimierz<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wymawiaj\u0105c nazwisko \u017beglenia tak naprawd\u0119 nic nie przychodzi nam do g\u0142owy. Jednak ten urodzony 1869 roku zakonnik Zgromadzenia Zmartwychwsta\u0144c\u00f3w jest tw\u00f3rc\u0105 materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zrewolucjonizowa\u0142y dzia\u0142anie s\u0142u\u017cb i wojsk na ca\u0142ym \u015bwiecie. Kazimierz \u017begle\u0144 urodzi\u0142 si\u0119 ko\u0142o Tarnopola (wtedy terytoria zaboru austriackiego), ale ju\u017c w wieku 21 lat wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych i to tam powsta\u0142y jego najwa\u017cniejsze wynalazki do kt\u00f3rych zaliczy\u0107 trzeba materia\u0142 kuloodporny oraz kuloodporn\u0105 p\u0142yt\u0119 pancern\u0105. W USA \u017begle\u0144 za\u0142o\u017cy\u0142 fabryk\u0119 pod nazw\u0105 Zeglen Bullet Proof Cloth Co. w kt\u00f3rej, na masow\u0105 skal\u0119, produkowa\u0142 kamizelki kuloodporne. Pierwsze modele kamizelek tkane by\u0142y z najbardziej w tamtych czasach wytrzyma\u0142ego materia\u0142y, czyli jedwabiu. Taka kamizelka impregnowana by\u0142a nast\u0119pnie kilkunastowarstwow\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u017begle\u0144 tak\u017ce wynalaz\u0142 samodzielnie. Na pomys\u0142 takiego wynalazku Polak wpad\u0142 po udanym zamachu na burmistrza Chicago w 1893 roku. W kolejnych latach przy kolejnych projektach kamizelek wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z zwanym polskim Edisonem<\/em> Janem Szczepanikiem. B\u0119d\u0105c samoukiem \u017begle\u0144 opracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c koncept pancernej p\u0142yty odpornej na przestrzelenie, a na pocz\u0105tku XX wieku opracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c projekt bezd\u0119tkowych, nieprzebijalnych opon samochodwych.<\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Kosacki<\/h1>\n\n\n
\n
\"J\u00f3zef<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Urodzony w 1909 roku Kosacki by\u0142 porucznikiem saper\u00f3w Polskich Si\u0142 Zbrojnych w czasie II Wojny \u015awiatowej. Dzi\u0119ki swojej przedwojennej pracy w Wytw\u00f3rni Radiotechnicznej AVA ju\u017c w trakcie trwania wojny skonstruowa\u0142 r\u0119czny wykrywacz min, kt\u00f3ry zdoby\u0142 uznanie Brytyjczyk\u00f3w do tego stopnia, \u017ce wszed\u0142 on na wyposa\u017cenie ich armii. Konstrukcja Kosackiego znacznie przyczyni\u0142a si\u0119 do zwyci\u0119stwa w drugiej bitwie pod El Alamein w kampanii afryka\u0144skiej. Jeszcze w trakcie trwania konfliktu wyprodukowano a\u017c 100 tysi\u0119cy wykrywaczy na postawie pierwszego projektu Kosackiego. W kolejnych latach projekt udoskonalano. Prototyp r\u0119cznego wykrywacza min Kosackiego znajduje si\u0119 w Wojskowym Instytucie Techniki In\u017cynieryjnej (WITI) we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3ry, nota bene, nosi imi\u0119 profesora J\u00f3zefa Kosackiego. Tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego przyznano mu w styczniu 1964 roku, uchwa\u0142\u0105 Rady Pa\u0144stwa, na Wojskowej Akademii Technicznej.<\/p>\n\n\n\n

Marian Rejewski<\/h1>\n\n\n
\n
\"Marian<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pozostaj\u0105c w tematyce II Wojny \u015awiatowej wspomnie\u0107 nale\u017cy nazwisko polskiego matematyka i kryptologa Mariana Rejewskiego. Cyklometr<\/strong> to wynalezione przez niego urz\u0105dzenie, kt\u00f3re pozwala\u0142o ju\u017c od 1932 roku rozszyfrowywa\u0107 informacje z niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej Enigma. To w\u0142a\u015bnie Rejewski by\u0142 pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry odczyta\u0142 depesz\u0119 przes\u0142an\u0105 za pomoc\u0105 Enigmy i pocz\u0105tkowo szyfr ten \u0142amany by\u0142 r\u0119cznie, poprzez wyliczenia tzw. metod\u0105 rusztu. W kolejnym etapie opracowano metod\u0119 zegarow\u0105, a jej autorem by\u0142 Jerzy R\u00f3\u017cycki. Niemieckie metody szyfrowania jednak zmienia\u0142y si\u0119 i klasyczne wykonywanie oblicze\u0144 przesta\u0142o by\u0107 efektywne ze wzgl\u0119du na ich czasoch\u0142onno\u015b\u0107. W odpowiedzi na to powsta\u0142 automatyzuj\u0105cy te obliczenia cyklometr. Marian Rejewski, Jerzy R\u00f3zycki i Henryk Zygalski skonstruowali r\u00f3wnie\u017c urz\u0105dzenie mechaniczno-elektryczne o nazwie bomba kryptologiczna, kt\u00f3re na prze\u0142omie lat 1939 i 40 pos\u0142u\u017cy\u0142o w cz\u0119\u015bci Alanowi Turingowi do skonstruowania bomby Turinga.<\/p>\n\n\n\n

Warszawski Instytut Wysokich Ci\u015bnie\u0144 Polskiej Akademii Nauk<\/h1>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Je\u015bli masz w domu konsol\u0119 do gier wideo kt\u00f3rej\u015b z nowszych generacji to najpewniej znajdziesz w niej nap\u0119d blu-ray. Swoj\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza on\u00a0diodzie, kt\u00f3ra takie kolor \u015bwiat\u0142a w\u0142a\u015bnie emituje. Lasery wykorzystywane w nap\u0119dach konsol bazuj\u0105 na wynalazku naukowc\u00f3w\u00a0Warszawskiego Instytutu Wysokich Ci\u015bnie\u0144 PAN z 2001 roku w ramach rz\u0105dowego programu Rozw\u00f3j niebieskiej optoelektroniki<\/em>. Technologia ta oparta jest na metodzie wysokoci\u015bnieniowej syntezy azotku galu, kt\u00f3ra umo\u017cliwia otrzymywanie pod\u0142o\u017cy o bardzo niskiej ilo\u015bci dyslokacji. Opiesza\u0142o\u015b\u0107 Polak\u00f3w w rozwijaniu wyj\u0105tkowego wynalazku wykorzystali jednak Japo\u0144czycy. Identyczn\u0105 technologie opracowa\u0142o Nichia Corp. i zacz\u0119\u0142o sprzedawa\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Polskim uczonym pozosta\u0142a wr\u0119czona w 2002 roku przez \u00f3wczesnego prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego nagroda za Najlepszy wynalazek w dziedzinie produktu lub technologii<\/em>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu Narodowego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci, opr\u00f3cz heroicznych postaw rodak\u00f3w na polach bitwy i walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o tych, kt\u00f3rych nazwiska na zawsze…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[2415,2416,2414,2417],"class_list":["post-2832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn","tag-dzien-niepodleglosci","tag-polacy","tag-polskie-wynalazki","tag-zmienili-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2832"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11899,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2832\/revisions\/11899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}