{"id":4735,"date":"2021-07-15T06:38:27","date_gmt":"2021-07-15T06:38:27","guid":{"rendered":"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2021\/07\/15\/gdzie-zaczyna-sie-kosmos\/"},"modified":"2024-06-09T11:29:46","modified_gmt":"2024-06-09T11:29:46","slug":"gdzie-zaczyna-sie-kosmos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/2021\/07\/15\/gdzie-zaczyna-sie-kosmos\/","title":{"rendered":"Gdzie zaczyna si\u0119 kosmos"},"content":{"rendered":"\n

Kosmos powr\u00f3ci\u0142 w ostatnim czasie do g\u0142\u00f3wnego nurtu za spraw\u0105 miliarder\u00f3w – Richarda Bransona i Jeffa Bezosa. Ten pierwszy rzutem na ta\u015bm\u0119 w wy\u015bcigu o to, kto pierwszy znajdzie si\u0119 w przestrzeni kosmicznej pokona\u0142 by\u0142ego ju\u017c szefa Amazonu o zaledwie kilka dni. Ten drugi jednak twierdzi, \u017ce tam, gdzie dotar\u0142 ten pierwszy, to nie kosmos.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Do\u017cyli\u015bmy czas\u00f3w w kt\u00f3rych podr\u00f3\u017ce kosmiczne<\/strong> nie s\u0105 realizowane ju\u017c tylko przez gigantyczne agencje rz\u0105dowe najwi\u0119kszych mocarstw na Ziemi, ale r\u00f3wnie\u017c przez zwyk\u0142ych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Cho\u0107 mo\u017ce przymiotnik zwyk\u0142y w przypadku Bransona, Bezosa czy Muska nie jest dobrym doborem, bo panowie ci dysponuj\u0105 maj\u0105tkiem przewy\u017cszaj\u0105cym \u0142\u0105cznie maj\u0105tek wszystkich innych \u017cyj\u0105cych na Ziemi ludzi. Jednak fakt pozostaje faktem. Podr\u00f3\u017ce kosmiczne ju\u017c nied\u0142ugo b\u0119d\u0105 codzienno\u015bci\u0105. Tak m\u00f3wi Richard Branson, za\u0142o\u017cyciel Virgin Galactic<\/strong>, kt\u00f3ry kilka dni temu rozbudzi\u0142 ponownie fascynacje kosmosem zwyk\u0142ych zjadaczy chleba. 71-latek spe\u0142ni\u0142, jak sam m\u00f3wi, swoje dzieci\u0119ce marzenia o locie w kosmos. Branson, i to w zasadzie rzutem na ta\u015bm\u0119, wyprzedzi\u0142 tym czynem zaledwie o kilka dni innego multimiliardera, Jeffa Bezosa, kt\u00f3ry planuje uda\u0107 si\u0119 w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 20 lipca. Ten drugi twierdzi jednak, \u017ce to on b\u0119dzie prawdziwym pionierem, bo Branson w kosmosie wcale nie by\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie zaczyna si\u0119 kosmos<\/h1>\n\n\n\n
\n

Tak naprawd\u0119, \u017ceby dosta\u0107 si\u0119 w kosmos nie trzeba wcale d\u0142ugiej podr\u00f3\u017cy. Zdecydowanie na d\u0142u\u017cszych dystansach podr\u00f3\u017cujemy ka\u017cdego lata na wakacyjne wyjazdy. Aby dosta\u0107 si\u0119 na wymarzony wypoczynek pokonujemy setki kilometr\u00f3w, aby dosta\u0107 si\u0119 w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 wystarczy przeby\u0107 dystans odpowiadaj\u0105cy drodze z \u0141odzi do Warszawy czyli oko\u0142o 100 km, m\u00f3wi Geekwebowi Damian Jab\u0142eka<\/strong> z Planetarium \u015al\u0105skiego, za\u0142o\u017cyciel strony i fanpage’a Dotknij Nieba<\/strong> (dotknijnieba.pl).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Planetarium \u015al\u0105skie<\/strong> to najwi\u0119ksze i najstarsze planetarium i obserwatorium astronomiczne w Polsce. Zosta\u0142o za\u0142o\u017cone 4 grudnia 1955 roku w \u00f3wczesnym Wojew\u00f3dzkim Parku Kultury i Wypoczynku (obecnie nazywany r\u00f3wnie\u017c Parkiem \u015al\u0105skim) po\u0142o\u017conym w Chorzowie. W lipcu 2018 roku ruszy\u0142a modernizacja Planetarium<\/span><\/a><\/span>, kt\u00f3ra planowo ma zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w 2021 roku.<\/pre>\n\n\n\n
\"Na<\/figure>\n\n\n\n
Branson<\/strong> nie dotar\u0142 jednak na wysoko\u015b\u0107 100 km, jego podr\u00f3\u017c zako\u0144czy\u0142a si\u0119 nieco wcze\u015bniej i to w\u0142a\u015bnie mia\u0142 na mysli Bezos<\/strong>, kt\u00f3ry planuje osi\u0105gni\u0119cie poziomu 100 km. <\/p>\n\n\n\n
\n
To tak jakby nie dojecha\u0142 z \u0141odzi do Warszawy ale zawr\u00f3ci\u0142 na wysoko\u015bci Grodziska Mazowieckiego. Dlaczego 85 km ponad powierzchni\u0105 Ziemi to jeszcze nie kosmos, a 100 km ju\u017c tak? Wszystko jest spraw\u0105 umown\u0105. Obecnie przyj\u0119t\u0105 przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiata umown\u0105 granic\u0105 kosmosu jest 100 km \u2013 nazywamy to lini\u0105 K\u00e1rm\u00e1na, m\u00f3wi Damian Jab\u0142eka.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Jednak \u017ceby wyt\u0142umaczy\u0107 szerzej dlaczego tak jest musimy pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 podstawami awiacji. Gdy lecimy samolotem unosimy si\u0119 ponad Ziemi\u0105 poniewa\u017c samolot porusza si\u0119 z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 i posiada skrzyd\u0142a. To w\u0142a\u015bnie specjalny kszta\u0142t skrzyde\u0142 powoduje, \u017ce samolot si\u0119 unosi. Skrzyd\u0142a s\u0105 wybrzuszone do g\u00f3ry, wi\u0119c powietrze lec\u0105ce do\u0142em pokonuje mniejsz\u0105 drog\u0119 ni\u017c to, kt\u00f3re leci g\u00f3r\u0105 skrzyd\u0142a. Musi wi\u0119c ponad skrzyd\u0142em przyspieszy\u0107, ci\u015bnienie za\u015b zale\u017cy od pr\u0119dko\u015bci gazu, czym szybciej si\u0119 on porusza tym ci\u015bnienie jest mniejsze, to powoduje zmniejszenie ci\u015bnienia nad skrzyd\u0142em w stosunku to tego pod skrzyd\u0142em. Taka r\u00f3\u017cnica generuje powstanie si\u0142y no\u015bnej, skierowanej prostopadle do p\u0142aszczyzny skrzyd\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
Atmosfera naszej planety nie jest jednak wsz\u0119dzie taka sama. Jej g\u0119sto\u015b\u0107 maleje z wysoko\u015bci\u0105, 99 procent masy atmosfery zawarte jest w warstwie do 30 kilometr\u00f3w nad powierzchni\u0105. Wraz ze spadkiem g\u0119sto\u015bci gazu aby si\u0142a no\u015bna by\u0142a wystarczaj\u0105ca musimy porusza\u0107 si\u0119 coraz szybciej. Z drugiej strony je\u015bli znajdujemy si\u0119 w przestrzeni kosmicznej tez musimy si\u0119 stale porusza\u0107 z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 aby nie spa\u015b\u0107 na Ziemie. Pr\u0119dko\u015b\u0107 ta nazywana pr\u0119dko\u015bci\u0105 orbitaln\u0105 zale\u017cy od wysoko\u015bci. W 1957 roku W\u0119gierski fizyk Theodore von K\u00e1rm\u00e1n obliczy\u0142 wysoko\u015b\u0107, na kt\u00f3rej pr\u0119dko\u015b\u0107 ruchu wymagana do uzyskana si\u0142y no\u015bnej dzi\u0119ki skrzyd\u0142om zr\u00f3wna si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 kosmiczn\u0105, kt\u00f3ra skrzyde\u0142 nie wymaga. Jest to wysoko\u015b\u0107, na kt\u00f3rej skrzyd\u0142a trac\u0105 sens i staj\u0105 si\u0119 tylko zb\u0119dnym balastem. Oryginalne obliczenia K\u00e1rm\u00e1na szacowa\u0142y t\u0119 wysoko\u015b\u0107 na oko\u0142o 80-90 kilometr\u00f3w, wynik zale\u017cy jednak od przyj\u0119tych warto\u015bci g\u0119sto\u015bci atmosfery na r\u00f3\u017cnych wysoko\u015bciach.<\/p>\n\n\n
\n
\"Na
To bana\u0142, ale to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki skrzyd\u0142om samoloty lataj\u0105<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Dla prostoty, aby \u0142atwiej by\u0142o zapami\u0119ta\u0107, przyj\u0119to 100 kilometr\u00f3w jako granic\u0119 kosmosu<\/strong> i taka wielko\u015b\u0107 funkcjonuje powszechnie w opinii publicznej, tak\u0105 te\u017c przyjmuje Mi\u0119dzynarodowa Federacja Lotnicza FIA<\/strong>. Funkcjonuje jednak wsz\u0119dzie poza Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n\n\n\n
Granica kosmosu wed\u0142ug Amerykan\u00f3w<\/h1>\n\n\n\n
NASA, czyli Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej \u2013 agencja rz\u0105du Stan\u00f3w Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lot\u00f3w kosmicznych pocz\u0105tkowo r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0142a granic\u0119 100 km jako obowi\u0105zuj\u0105c\u0105. Jednak ameryka\u0144skie wojsko przyj\u0119\u0142o inn\u0105, na poziomie 50 mil, czyli 80 km. <\/p>\n\n\n\n
\n
W 2005 roku NASA postanowi\u0142a zmieni\u0107 definicj\u0119 przestrzeni kosmicznej i dopasowa\u0107 j\u0105 do u\u017cywanej przez armi\u0119. Tak aby zar\u00f3wno wojskowi jak i cywilni piloci otrzymywali skrzyd\u0142a astronaut\u00f3w za t\u0119 sam\u0105 wysoko\u015b\u0107. Kilku wojskowych oblatywaczy zosta\u0142o nawet zrehabilitowanych za ich suborbitalne loty w latach 60-tych. Sprawa ta ma jeszcze jedno dno, granica kosmosu wyznacza lini\u0119 demarkacyjn\u0105, poni\u017cej tej linii jeste\u015bmy ponad terytorium danego kraju, naruszamy jego przestrze\u0144 powietrzn\u0105, przestrzeni kosmicznej naruszy\u0107 si\u0119 nie da bo nie nale\u017cy do \u017cadnego z kraj\u00f3w, t\u0142umaczy Damian Jab\u0142eka.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Lot Bransona<\/strong> by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 wielkim sukcesem, realizacj\u0105 futurystycznych idei na naszych oczach. Z wysoko\u015bci osi\u0105gni\u0119tej przez szefa Virgin Galactic wida\u0107 ju\u017c wyra\u017anie krzywizn\u0119 Ziemi, mimo \u017ce jest dzie\u0144 to niebo jest czarne, je\u015bli skrzyd\u0142a co\u015b daj\u0105 to jest to niewielki u\u0142amek si\u0142y potrzebnej do utrzymania si\u0119 na tej wysoko\u015bci, za\u015b w najwy\u017cszym punkcie drogi odczuwa si\u0119 stan niewa\u017cko\u015bci. Na takich wysoko\u015bciach g\u0119sto\u015b\u0107 atmosfery jest tak ma\u0142a, \u017ce jej cz\u0105stki zaczynaj\u0105 porusza\u0107 si\u0119 swobodnie po liniach prostych poniewa\u017c prawdopodobie\u0144stwo zderzenia z inn\u0105 cz\u0105stk\u0105 jest ju\u017c bardzo ma\u0142o. S\u0142owem, panuje tam ju\u017c niemal ca\u0142kowita pr\u00f3\u017cnia. Niemal, poniewa\u017c tarcie o resztkow\u0105 atmosfer\u0119 jednak istnieje i nie da si\u0119 bez zu\u017cycia sporej energii okr\u0105\u017cy\u0107 na takiej wysoko\u015bci ca\u0142ej planety. Czy kosmos 15 kilometr\u00f3w wy\u017cej jest znacz\u0105co inny? Raczej nie. Nieco \u0142atwiej utrzyma\u0107 statek wy\u017cej, ale aby sztuczny satelita m\u00f3g\u0142 lata\u0107 wok\u00f3\u0142 Ziemi jego orbita musi by\u0107 jeszcze wi\u0119ksza. Z pewno\u015bci\u0105 z komercyjnego, czy turystycznego punktu widzenia, 85 km daje dok\u0142adnie takie same doznania jak 100 km ponad Ziemi\u0105, mo\u017cna wi\u0119c stwierdzi\u0107, \u017ce Bransosn osi\u0105gn\u0105\u0142 sw\u00f3j cel i mo\u017ce oferowa\u0107 bilety w statku daj\u0105cym kosmiczne wra\u017cenia. A te podobno sprzedaj\u0105 si\u0119 jak ciep\u0142e bu\u0142eczki.<\/p>\n\n\n\n
\n
Uszczypliwo\u015bci Bezosa s\u0105 typowym odgrywaniem si\u0119 za skradni\u0119cie uwagi opinii publicznej i wyprzedzenie o te kilka dni. Bezos wytyka Bransonowi nie tylko wysoko\u015b\u0107, ale te\u017c rodzaj statku kosmicznego, czy wielko\u015b\u0107 okien w nim. Wszystko to przypomina troch\u0119 cytaty z czas\u00f3w Zimnej Wojny, kiedy w odpowiedzi na orbitalny lot Gagarina, po udanym locie suborbitalnym Alana Sheparda na wysoko\u015b\u0107 187 km, sowieckie media skomentowa\u0142y s\u0142owami \u201eKiedy my latamy w kosmos, Amerykanie skacz\u0105 jak pch\u0142y\u201d. Obecnie wymiana zda\u0144 nie jest a\u017c tak ostra, nie chodzi w ko\u0144cu o interes mi\u0119dzynarodowy, ale o w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144. I to kiesze\u0144 bardzo obszern\u0105, konkluduje Damian Jab\u0142eka.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Artyku\u0142 zosta\u0142 napisany z pomoc\u0105 pana Damiana Jab\u0142eki, pracownika Planetarium \u015al\u0105skiego i autora strony dotknijnieba.pl.<\/em><\/span><\/p>\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kosmos powr\u00f3ci\u0142 w ostatnim czasie do g\u0142\u00f3wnego nurtu za spraw\u0105 miliarder\u00f3w – Richarda Bransona i Jeffa Bezosa. Ten pierwszy rzutem na ta\u015bm\u0119 w wy\u015bcigu o…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[2007,3312,3311,2013,235,3313,3072],"class_list":["post-4735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn","tag-dlaczego","tag-gdzie-jest","tag-granica","tag-jeff-bezos","tag-kosmos","tag-linia-karmana","tag-richard-branson"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4735"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11923,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4735\/revisions\/11923"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}