{"id":6891,"date":"2025-04-29T19:12:25","date_gmt":"2025-04-29T19:12:25","guid":{"rendered":"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2024\/04\/29\/commodore-64-40-lat-od-premiery\/"},"modified":"2025-04-29T19:13:05","modified_gmt":"2025-04-29T19:13:05","slug":"commodore-64-40-lat-od-premiery","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/2025\/04\/29\/commodore-64-40-lat-od-premiery\/","title":{"rendered":"Od premiery Commodore 64 min\u0119\u0142o 40 lat"},"content":{"rendered":"\n<p>Nie ma chyba, w\u015br\u00f3d dzisiejszych 30 i 40 latk\u00f3w, os\u00f3b, kt\u00f3re nie mia\u0142y lub chocia\u017cby nie zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z komputerem Commodore 64. W sierpniu minie 42 lata od momentu premiery tej, na wielu poziomach, kultowej maszyny, a dzi\u015b, 29 kwietnia, mija 31 lat od momentu og\u0142oszenia przez Commodore upad\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>W latach 80. i 90. <strong>Commodore<\/strong> by\u0142o jedn\u0105 z najbardziej rozpoznawalnych marek komputerowych na \u015bwiecie. Stworzy\u0142 j\u0105 imigrant z Polski, <strong>Jack Tramiel<\/strong>, kt\u00f3ry najpierw postawi\u0142 na maszyny do pisania, nast\u0119pnie kalkulatory, a kolejno, za namow\u0105 wsp\u00f3\u0142pracownika wszed\u0142 w, niezwykle pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 w tamtym czasie, biznes komputerowy. Sprz\u0119t, kt\u00f3ry sprzeda\u0142 si\u0119 w prawie siedemnastu milionach egzemplarzy (\u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 r\u00f3\u017cne, a ca\u0142kowita liczba sprzedanych egzemplarzy nie jest jednak znana), za co trafi\u0142 do Ksi\u0119gi Rekord\u00f3w Guinnessa (z wynikiem 12,5 milionach egzemplarzy), swoj\u0105 premier\u0119 mia\u0142 w sierpniu 1982 roku, jako nast\u0119pca modelu <strong>VIC-20<\/strong>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1120\" height=\"630\" src=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64.png\" alt=\"Na zdj\u0119ciu komputer Commodore 64\" class=\"wp-image-6889\" title=\"Komputer Commodore 64\" srcset=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64.png 1120w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64-600x338.png 600w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64-300x169.png 300w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64-1024x576.png 1024w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/c64-768x432.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1120px) 100vw, 1120px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">W pierwszych modelach c64 klawisze by\u0142y koloru br\u0105zowego, w p\u00f3\u017aniejszych ich kolor ujednolicono do koloru obudowy<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>C64, jak nazywano ten komputer w skr\u00f3cie, zaprezentowany zosta\u0142 na targach CES w styczniu 1982 roku. Zaprojektowano go w zasadzie w ekspresowym tempie, firmie Tramiela nie \u015bpieszy\u0142o si\u0119 z premier\u0105 nowego modelu komputera, bo VIC-20 sprzedawa\u0142 si\u0119 wy\u015bmienicie. Na targach w Las Vegas Commodore 64 przyku\u0142 jednak uwag\u0119 fan\u00f3w komputer\u00f3w z uwagi na prognozowan\u0105 cen\u0119, kt\u00f3ra wynosi\u0142a zaledwie 595 dolar\u00f3w. W tamtym czasie Apple II kosztowa\u0142 1200 dolar\u00f3w i posiada\u0142 gorsz\u0105 specyfikacj\u0119, a za 399 dolar\u00f3w kupi\u0107 mo\u017cna by\u0142o archaicznego ju\u017c wtedy TRS-80. Niska cena wynika\u0142a poniek\u0105d z recyklingu. Tramiel lubowa\u0142 si\u0119 w rozwi\u0105zaniach, kt\u00f3re powodowa\u0142y, \u017ce produkcja sprz\u0119tu by\u0142a ta\u0144sza.&nbsp;Do budowy c64 zastosowano klawiatur\u0119 i obudow\u0119 z VICa-20 z lekko zmodyfikowanymi z\u0142\u0105czami. Przede wszystkim jednak tajemnica ni\u017cszej ceny le\u017ca\u0142a w zastosowaniu w budowie procesora MOS, firmy, kt\u00f3r\u0105 kilka lat wcze\u015bniej przej\u0119\u0142o Commodore na wyra\u017ane \u017c\u0105danie samego Tramiela.<\/p>\n\n\n\n<p>Tajemnic\u0105 le\u017c\u0105c\u0105 za sukcesem Commodore&#8217;a 64 by\u0142o r\u00f3wnie\u017c zastosowanie kilku bardzo nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144. Przede wszystkich uk\u0142adu d\u017awi\u0119kowego SiD, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 symulowa\u0107 dowolny instrument. Nowy komputer Tramiela wyposa\u017cono r\u00f3wnie\u017c w 64 kB pami\u0119ci RAM, czyli wi\u0119ksz\u0105, ni\u017c u konkurencji, np. w ZX Spectrum czy Atari 400\/ 800. Nowoczesny w c64 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c uk\u0142ad graficzny, co mia\u0142o sprawi\u0107, \u017ce Commodore 64 zostanie ulubion\u0105 zabawk\u0105 graczy niemal na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p>Premierze Commodore&#8217;a 64 nie towarzyszy\u0142a premiera \u017cadnej gry. Komputer nie by\u0142 sprzedawany pierwotnie w komplecie z \u017cadnym g\u0142o\u015bnym tytu\u0142em, a pocz\u0105tkowo pojawia\u0142y si\u0119 na niego jedynie konwersje z innych maszyn. Kiedy okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce komputer Commodore&#8217;a wiele na tym polu potrafi worek z tytu\u0142ami rozwi\u0105za\u0142 si\u0119. Pierwszym prze\u0142omowych tytu\u0142em pokazuj\u0105cym mo\u017cliwo\u015bci maszyny by\u0142o <strong>Axis Assassin<\/strong> od Electronic Arts. P\u00f3\u017aniej tytu\u0142y takie jak <strong>Choplifter i Fort Apocalypse<\/strong> sprawi\u0142y, \u017ce gracze pokochali Commodore&#8217;a 64. W ciagu pierwszego roku c64 znalaz\u0142 trzy miliony nabywc\u00f3w i, pomimo za\u0142amania si\u0119 rynku gier wideo, rozpocz\u0105\u0142 ekspansj\u0119 na Europ\u0119. W miar\u0119 popularyzacji sprz\u0119tu zza oceanu na starym kontynencie powstawa\u0142o coraz wi\u0119cej pism po\u015bwi\u0119conych tej maszynie, a w sklepach z elektronik\u0105 kupi\u0107 mo\u017cna by\u0142o nowe peryferia. Wci\u0105\u017c powi\u0119ksza\u0142 si\u0119 tak\u017ce katalog dost\u0119pnych na c64 gier. Prawdziwy ich wysyp nast\u0105pi\u0142 w 1985 roku.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image wp-image-1358 size-full\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"720\" src=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1358\" srcset=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen.jpg 1280w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen-600x338.jpg 600w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen-300x169.jpg 300w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/c64_screen-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Commodore 64<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W drugiej po\u0142owie lat 80. komputery Commodore 64 pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Polsce, a dzi\u0119ki brakowi skutecznych regulacji dotycz\u0105cych praw w\u0142asno\u015bci intelektualnej gry na kasetach kupi\u0107 mo\u017cna by\u0142o nawet&#8230; w sklepach meblowych (faktyczny przyk\u0142ad z do\u015bwiadczenia autora). Z tamtego okresu wymieni\u0107 nale\u017cy takie tytu\u0142y jak Maniac Mansion z 1987 roku, Pirates!, Defender of the crown czy Operation Wolf. W Stanach Zjednoczonych, z uwagi na coraz wi\u0119ksz\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, a tym samym obj\u0119to\u015b\u0107 gier, zacz\u0119\u0142y one pojawia\u0107 si\u0119 na dyskietkach 5,25 cala. W Europie takie rozwi\u0105zanie dost\u0119pne by\u0142o jednak tylko dla najbogatszych. Posiadaczom magnetofonu pozosta\u0142y wi\u0119c multiload, a nawet gry zapisane na kilku ta\u015bmach.<\/p>\n\n\n\n<p>Popyt na hitowy komputer od Commodore zacz\u0105\u0142 male\u0107 na pocz\u0105tku lat 90., cho\u0107 w Polsce by\u0142 to nadal bardzo popularny sprz\u0119t i prezent urodzinowo-komunijny. Commodore pr\u00f3bowa\u0142o reanimowa\u0107 projekt wydaj\u0105c dziwaczny c64 Game System, czyli komputer w obudowie konsoli, jednak takie rozwi\u0105zanie nigdy si\u0119 nie przyj\u0119\u0142o. W trakcie swojego \u017cywota produkcyjnego Commodore przeszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c lifting i z wygl\u0105du mydelniczki sta\u0142 si\u0119 nieco bardziej nowoczesny, ale poza wygl\u0105dem zewn\u0119trznym nic w \u015brodku nie uleg\u0142o wi\u0119kszym zmianom. W trakcie najwi\u0119kszych sukces\u00f3w sprzeda\u017cowych ze swoj\u0105 firm\u0105 po\u017cegna\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sam Tramiel, kt\u00f3ry zmieni\u0142 barwy na Atari. Commodore w 1985 roku wyda\u0142o r\u00f3wnie\u017c nast\u0119pc\u0119 64, model 128, produkcj\u0119 tego komputera zako\u0144czono jednak du\u017co wczesniej, ni\u017c poprzednika, bo ju\u017c ew roku 89. Po roku 1992, czyli ca\u0142\u0105 dekad\u0119 po premierze, na c64 wychodzi\u0142y ju\u017c nieliczne tytu\u0142y, a produkcj\u0119 tej kultowej maszyny zako\u0144czono w roku 1994. Oczy graczy na ca\u0142ym \u015bwiecie od dobrych kilku lat zwr\u00f3cone by\u0142y ju\u017c w stron\u0119 16-bitowc\u00f3w, a za rogiem czai\u0142a si\u0119 pecetowa rewolucja.&nbsp;Szacuje si\u0119, \u017ce w trakcie tych wszystkich lat powsta\u0142o ok. 10 tysi\u0119cy gier na c64.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo 40 lat, jakie mijaj\u0105 od premiery c64, komputer ten wci\u0105\u017c otrzymuje nowe oprogramowanie i gry. Nie s\u0105 one ju\u017c jednak tworzone przez wielkie studia, a przez pasjonat\u00f3w, kt\u00f3rzy wyciskaj\u0105 ze starusie\u0144kich uk\u0142ad\u00f3w ostatnie soki. Na portalach aukcyjnych stare komputery osi\u0105gaj\u0105 niebotyczne ceny, wi\u0119c&nbsp;wszystkim chc\u0105cym przypomnie\u0107 sobie lata dzieci\u0144stwa polecamy raczej <span style=\"text-decoration: underline; color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" title=\"Emulacja Commodore 64\" href=\"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2020\/01\/26\/emulacja-commodore-64\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">emulatory<\/a><\/span> lub biblioteki w stylu <span style=\"text-decoration: underline; color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" title=\"9 tysi\u0119cy gier na Commodore 64\" href=\"http:\/\/newgeekweb.fightcar.webd.pl\/index.php\/2018\/10\/12\/zagraj-w-prawie-9-tysiecy-gier-c64-online\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Archive.org<\/a><\/span>, ani\u017celi zakup orygina\u0142u. Dla fan\u00f3w neo-retro powsta\u0142y r\u00f3wnie\u017c dwie wersje Commodore&#8217;a 64 &#8211; w wersji mini z klawiatur\u0105 pozbawion\u0105 funkcjonalno\u015bci oraz w wersji maxi, z dzia\u0142aj\u0105c\u0105 klawiatur\u0105. Maszyny te jedynie udaj\u0105 prawdziw\u0105 mydelniczk\u0119, ale s\u0105 znacznie przyja\u017aniejsze w u\u017cyciu. Commodore 64&nbsp;jest i poztsanie na zawsze w sercach wielu graczy.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/news.google.com\/publications\/CAAqBwgKMPyplgsw786tAw?ceid=PL:pl&amp;oc=3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"406\" height=\"134\" src=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/google_news.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8933\" srcset=\"https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/google_news.png 406w, https:\/\/geekweb.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/google_news-300x99.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 406px) 100vw, 406px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nie ma chyba, w\u015br\u00f3d dzisiejszych 30 i 40 latk\u00f3w, os\u00f3b, kt\u00f3re nie mia\u0142y lub chocia\u017cby nie zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z komputerem Commodore 64. W sierpniu minie&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6888,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[274,1230,204],"class_list":["post-6891","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-retro","tag-commodore-64","tag-jack-tramiel","tag-premiera"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6891"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12940,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6891\/revisions\/12940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geekweb.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}